Попечительләр советы залында министрлыклар, университетлар һәм Татарстан сәнәгать кластеры вәкилләрен берләштергән конференция узды.
Казан федераль университетында «Сәнәгать өчен фән һәм мәгариф: технологик лидерлык хакына партнерлык»конференциясе узды. КФУның Карьера үзәге җитәкчесе Вячеслав Сәйдәшев һәм Россия кластерларының эшлекле берләшмәсе идарәсе рәисе Сергей Майоров модераторлар булды.
Очрашуны ачып, Вячеслав Сәйдәшев төп проблеманы билгеләде: фән бурычларны өч-дүрт ел эчендә хәл итә, ә сәнәгатькә нәтиҗә кичә үк кирәк. Спикер ике министрлык, өч университет һәм икътисад секторы вәкилләренең (шуларның алтысы шәхсән катнашты, 50дән артыгы онлайн кушылды) катнашуы чишелешләр табарга мөмкинлек бирер дип өметләнүен белдерде.
КФУның фәнни эшчәнлек буенча проректоры – Беренче проректор Дмитрий Таюрский билгеләп үткәнчә, Россиядә технологик лидерлык өчен барысы да бар – яшьләр, галимнәр, инфраструктура һәм сәнәгать, әмма алар арасындагы багланышлар тоткарлана.
“Фән, мәгариф һәм производствоның үзара бәйләнеше проблемасы-дөньякүләм. Фәнни ачыш ясау өчен куркынычларны максимальләштерергә кирәк, ә сәнәгатьтә куркынычлар минимальләштерелергә тиеш. Якын килүдәге бу аерма бик үк яхшы роль уйнамый”, – диде Д.Таюрский.
Югары уку йортының беренче проректоры ассызыклаганча, базар ихтыяҗлары, эшләнмәләр һәм идеяләр базары ихтыяҗлары, шулай ук университет канәгатьләндерергә тиешле хезмәт базары ихтыяҗлары бар. Әмма шул ук вакытта югары уку йорты – яңа белемнәр булдыру һәм киләчәк өчен компетенцияләр формалаштыру үзәге.
“Бу, беренче карашка, ике ярашмый торганмәйберләрне ничек берләштерергә? Бу хакта без сезнең белән бүгенге көн бурычын хәл иткәндә һәм иртәгә нәрсә булачагы турында уйлаганда сөйләшергә тиешбез. Бүген без туксанынчы еллар ахыры технологияләрен кертәбез, ә утызынчы еллар ахырында нәрсә кулланачакбыз – зур сорау», – диде спикер.
Д.Таюрский шулай ук Казан университетының зур потенциалга ия булуын ассызыклады. Анда өч юнәлеш буенча 50 000нән артык студент белем ала, 10 000нән артык хезмәткәр эшли.
“Университетның лаборатор җитештерү булмаган җиһазлар буенча мөлкәт комплексы 5 миллиард сумнан артык тәшкил итә. Без боларның барысын да ничек кулланырга икәнлеге турында уйларга тиеш”, – дип тәмамлады үзенең кереш сүзен беренче проректор.
Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары – Татарстан Республикасы сәнәгать һәм сәүдә министры Олег Коробченко белдергәнчә, сигез ай эчендә республика 7 процентка арткан һәм 4,7 триллион сумлык тулай табыш планкасын узган. Әмма фәнни-тикшеренү һәм тәҗрибә-конструкторлык эшләренә (НИОКР)га кертемнәр бары тик 1 процент кына тәшкил итә-бу бик аз.
“Әгәр без НИОКРлар, эшләнмәләр турында уйламасак, киләчәктә безнең сәнәгать тукталачак. Бүгенге көндә КФУ – безнең бөтен мәгарифнең флагманы”, – диде О.Коробченко.
Министр фәнни эшләнмәләрнең хаталы, ә сәнәгатьчеләрнең әзер продуктларны кертергә хокукы булырга тиешлеген ассызыклады.
“Фәнни эшләнмәләр хатага хокуклы булырга тиеш, ә сәнәгатьчеләрнең бу хокукы юк. Фазаны тоташтыру-безнең дәүләт бурычы. Шуңа күрә без, үзара берләшеп, сәнәгатьчеләр, шул исәптән фән белән дә, барысын да җиңә алачакбыз: үз көндәшләребезне, эчке базарны, тышкы икътисадка чыга алачакбыз”, – дип өстәде министр.
Ул мисаллар китерде: җиһазлар һәм катализаторлар импортын алмаштыру буенча “Сибур ” проекты, шулай ук Түбән Камада ПЭТ-сүс җитештерү буенча миллион тонна куәтле «Татнефть» проекты.
“Сәнәгать юнәлешендә фәнсез булмый. Институтның һәр директоры, алар элемтәдә булсын өчен, сәнәгатьтә үзенең потенциаль партнерларын белергә тиеш. Шуның белән без бизнес-мөнәсәбәтләрне яхшыртуга ярдәм итәбез», – дип йомгаклады докладчы.
Конференциядә шулай ук Казан университетының Өстәмә белем бирү буенча проректоры Илнур Хәйруллин да катнашты. Ул бу юнәлештә эшләргә әзер булуын билгеләп үтте.
КФУның мәгълүмати технологияләр һәм интеллектуаль системалар институты директоры Михаил Абрамский институтның компанияләр белән бергә белгечләр әзерләве турында сөйләде. Программалар индустрия белән бергә җыела һәм ел саен яңартыла, ә компания студентлар белән карьера көннәрендә түгел, ә дәресләрдә очраша. Компания өчен бу стажировканы турыдан-туры вузга алып чыгу һәм студентны бер ай эчендә түгел, ә ярты ел эчендә карау мөмкинлеге.
“Безнең институт компания теләсә кайсы вакытта вузга урнашу өчен килергә мөмкин булган вариантларны эшли. Чөнки без белгечләр әзерлибез, аларның уку планы бар, әмма индустрия бик тиз үзгәрә, һәм ел саен яңа эшләнмәләр кертергә, алар турында бизнес белән фикер алышырга кирәк. Студентлар сайлый торган мондый курсларда без партнер компанияләрне җәлеп итәбез, аларның күпчелеге республиканыкы, калганнары федераль»,-дип аңлатты М.Абрамский.
Директор билгеләп үткәнчә, институт өч ел дәвамында Татарстанның цифрлы трансформация үзәге белән хезмәттәшлек итә, ә аерым игътибар мәгарифтә ясалма интеллектка бирелә.
“ЯИ дәрестә барган хәлләрнең асылын какшата: элек студент 20 мәсьәләне хәл иткән һәм көчлерәк булуын аңлаган, ә хәзер ул моны ясалма интеллект ярдәмендә эшли һәм алга китеш сизми. Укытучыларның да, студентларның да үз-үзләрен тоту моделен үзгәртергә кирәк”, – дип ассызыклады институт директоры.
КФУның өстәмә белем бирүне үстерү департаменты директоры урынбасары Екатерина Снарская өлкәннәргә өзлексез белем бирү системасы мөмкинлекләре һәм Казан университеты предприятиеләр белән уртаклаша һәм кире элемтә ала торган форматлар турында сөйләде.
“Университетта предприятие тиз фәннәрне ябу өчен куллана ала торган 415 уку лабораториясе һәм 500гә якын белем бирү программасы бар. Без тармаклардан 700гә якын эксперт җәлеп итәбез”, – диде Е.Снарская.
Директор урынбасары ассызыклаганча, соңгы ел ярым эчендә предприятиеләр белән эшләүнең алты төп формасы эшләнгән. Бу КФУның «Кадрлар» милли проектында катнашуы һәм белем бирү программаларын гамәлгә ашыру форматына яраклаша торган әзер белем бирү продуктлары. Ә “Фрагментациядән синтезга” моделе Югары икътисад мәктәбенең иң яхшы практиклары банкына кергән.
“Казан университетында экспертизаның бик зур спектры бар. Бердәм үзәк булмаган шартларда предприятиеләрнең ихтыяҗларын ябу өчен кирәкле әйберләрне табу мөмкин түгел. Өстәмә белем бирүне үстерү департаменты мөһим эш башкара: заказ бирүчене конкрет институт һәм укытучы белән тоташтыра, дисциплиналар тоташкан урында комплекслы программалар төзи. Әгәр заказчы экспертны мөстәкыйль эзли икән, ул югалып кала, чөнки университет бик зур», – дип аңлатты департамент вәкиле.
Сүзен йомгаклап, спикер хезмәттәшлекнең түбәндәге форматы турында хәбәр итте – бу реаль инженерлык җитештерү мәйданчыкларында предприятие хезмәткәрләрен укытырга мөмкинлек.
“Бу проект төркемен безнең булган мәйданчыкларга, аерым алганда, гетероген катализаторлар һәм махсус химия фабрикаларына җәлеп итәбез. Инжиниринг үзәкләре кысаларында нәкъ менә фән, мәгариф һәм җитештерү миграциясе бара», – дип йомгаклады спикер.
Конференциядә катнашучылар КФУ институтлары һәм республиканың сәнәгать предприятиеләре арасында диалогны дәвам итү турында килештеләр.
Материалны өлешчә яки тулысынча күчереп бастырганда, шулай ук цитаталар китергәндә КФУ матбугат хезмәтенә сылтама ясарга кирәк.
Авторы: Рузалия Хәкимуллина, КФУның мәгълүмати сәясәт департаменты, фото: Исламия Баянова