Психолог баланы моңа ничек әзерләргә икәнен аңлатты.
Бөтен ил буенча гадәттәгечә 23 февраль һәм 8 март көннәрендә балалар бакчаларында һәм мәктәпләрдә бәйрәм иртәләре була. Шулай булгалый, мәсәлән, эштә мәшгульлек аркасында ата-аналар концертта катнаша алмый. Бәйрәм стресссыз һәм борчылусыз узсын өчен баланы ничек дөрес әзерләргә икәне турында Казан федераль университеты Психология һәм мәгариф институтының мәктәпкәчә белем бирү кафедрасы доценты Айсылу Корбанова сөйләде.
“Әгәр балагыз ялгыз номер белән чыгыш ясаса һәм гомумән чарада ничектер катнаша икән, сезнең монда булуыгыз бала өчен нинди мәгънәгә ия? Ата-ана – бу чыгыш өчен билгеләнгән төп кеше. Бала күзендә сез – ул көткән төп тамашачы. Сездән башка бала өчен иртәнге бәйрәм мәгънәсен югалта диярлек. Аңа тагын кем өчен чыгыш ясарга? Тәрбияче өченме? Укучы укытучының хуплавы өчен тырышырга мөмкин, әмма балалар бакчасында тәрбияче әле алай ук мөһим түгел. Ата-аналар монда, һичшиксез, төп кеше. Иртәнге чыгыш – бала өчен мөһим вакыйга, аны якын кешеләре белән бергә кичерәсе килә. Әтисе яки әнисе иртәнге бәйрәмдә булганда, бала дөньяда барысы да тәртиптә, барысы да яхшы һәм дөрес икәнен сизә. Ул үзен яраталар дип ышана, үзен кирәк һәм ялгыз түгел икәнен якланганлыгын сизә”, – дип аңлатты КФУ эксперты.
Иртәнге бәйрәмдә катнаша алмаячагын аңлаткан ата-анага баланың җиңел һәм тиз ризалашуын көтәргә кирәкми, дип билгеләп үтә Айсылу Корбанова. Мәсәлән, эш аркасында ата-ананың булмавы, олылар өчен аңлаешлы сәбәп булып тора, ләкин бала өчен түгел. Психолог бу һөҗүмне йомшартырга тырышырга киңәш итте.
“Беренче һәм, миңа калса, иң гади ысул: сез булмасагыз да, якын кешеләрдән берәрсе булса да ярый. Алмаш табыгыз: әби-бабай, абый-энеләр, апа-сеңелләр, гаиләнең якын дусларыннан берәрсе, бала кемне белә һәм аның кем белән эмоциональ бәйләнеше бар. Алар да мәшгуль булырга мөмкин. Бәлки, аларга да бу вакыйганың бала өчен никадәр мөһим булуын аңлатырга туры килер. Икенчедән, сабый белән әңгәмәне бик тирән эчтәлекле һәм сакчыл итеп төзергә кирәк, иртәнге якта сезнең юклыгыгызны ул никадәр драматик кичерә алачагын тулысынча аңларга кирәк. Балага ата-ананың гаять мөһим нәрсә белән шөгыльләнүен, шуның аркасында ул бу вакытта бәйрәмдә була алмаячагын аңлаешлы тел белән аңлатырга кирәк. Шуны аңларга кирәк, бу вазгыятьтә ата-аналар да үзләрен яхшы хис итмәячәк. Чарада катнашырга теләгән җаваплы, яратучан ата-аналар үзләрен гаепле хис итәчәк. Шуңа күрә иң мөһиме – берничек тә ачуланмаска һәм үпкәләмәскә, сабыр булырга”, – диде доцент.
Күңелсезлекне киметү варианты буларак, концертны видеога төшерү турында алдан кайгыртырга һәм аның чыгышын гаилә һичшиксез күрәчәген балага җиткерергә мөмкин. Бу тамашаны мөмкин кадәр бәйрәмчә күрсәтергә тырышыгыз. Мәсәлән, шул ук көнне аны иртәнге бәйрәмнән соң, бөтен гаилә белән, зур телевизор экранында карагыз. А.Корбанова фикеренчә, бүләк биреп котылып калу дөрес түгел.
“Ата-ана, үз гаебен юуу өчен, балага бүләк ясый. Бүләкләр мөһим, ләкин аңа бергә вакыт үткәрү күпкә мөһимрәк, – ди эксперт. – Бүләкләр, сүз уңаеннан, бөтенләй гамәлдән чыгарылмый, ләкин бу ата-ананың үзе булмаган өчен компенсациясе түгел, ә бала өчен ул көткән бәйрәмне оештыру ысулы. Мәсәлән, әгәр бу 8 Март булса, барлык кызларны һәм хатын-кызларны котлыйлар, һәм гаилә кызга да бу көнне бүләк ясарга кирәк дип саный. Аны сатып алырга кирәк. Бу да бәйрәмнең бер өлеше”.
Ахырда Айсылу Корбанова әйтүенчә, ата-аналар кечкенә вакытта балага күбрәк вакыт һәм игътибар биргән саен, ул үскәч, вакыт һәм игътибар азрак кирәк булачак.
Элегрәк КФУ психологы, әгәр бала йорт хайваны сораса, нишләргә кирәклеген аңлаткан иде.
Материалны өлешчә яки тулысынча күчереп бастырганда, шулай ук цитаталар китергәндә КФУ матбугат хезмәтенә сылтама ясарга кирәк.
Автор: Алисә Гайнетдинова, КФУның мәгълүмати сәясәт департаменты, фото: Юлия Акмурзина