Галим яңгыр болытларының ни өчен гадәти болытлардан карарак күренүен аңлатты.
Казан федераль университетының Экология, биотехнология һәм табигатьтән файдалану институтының Метеорология, климатология һәм атмосфера экологиясе кафедрасы доценты Тимур Әүхәдиев яшен алдыннан болытларның ни өчен караңгылануы, болытларның формалашуы һәм явым-төшемнәрнең ничек барлыкка килүе турында сөйләде.
Белгеч безнең актив климат үзгәрешләре чорында яшәвебезгә басым ясады.
“Температура үсүдән тыш, атмосфераның дымлылыгы да, ягъни болытларда тупланган дым да арта. Бу артык җылылык җир өслегеннән һәм океаннардан парга әйләнүнең көчәюенә бәйле, шулай итеп, болытларның дымлылыгы да арта», – диде тикшеренүче.
Тимур Әүхәдиев билгеләп үткәнчә, болытның визуаль тыгызлыгы булачак явым-төшемнәрнең индикаторы булып хезмәт итә.
“Болыт никадәр дымлырак булса, ул шулкадәр үтә күренмәле, тоныграк һәм карарак күренә”, – дип ассызыклады ул.
Дымны тоту турындагы сорауга җавап биреп, метеоролог һаваның парны сыйдыру сәләте аның температурасына бәйле булуын аңлатты.
“Температура биеклек белән түбәнәя, һәм болытларның аскы чиге дәрәҗәсендә ул чык температурасына тигез, анда дымлылык 100 процентка җитә”, – дип аңлатты эксперт.
Кыска вакытлы, әмма көчле яңгырлар хас җәйге өем-яңгыр болытлары аеруча кызыклы.
“Алар астында томан күрергә мөмкин – бу болытлардан явым-төшем ява торган, ләкин шунда ук кире күтәрелә торган ташкын белән билгеләнә торган өлкә. Тамчылар үсеше нәкъ менә шулай бара”, – дип аңлатты Т.Әүхәдиев.
Доцент билгеләп үткәнчә, еш кына, яңгырлар фаразлаганда, өтер аша боз дип язалар, чөнки ул нәкъ менә куәтле өем-яңгыр болытларында барлыкка килә.
“Анда күтәрелеп килүче агым шулкадәр көчле ки, болытлардан төшкән һәм әле максималь зурлыкка җитмәгән боз кисәкчәләре кире суырыла. Алар үсүен дәвам итә, болыт аларны чыгарырга тырыша, һәм алар яңадан суырыла. Бу хәл тамчы яки боз шулкадәр зурлыкка җитмичә, агым аны тотып кала алмаганчы була», – дип йомгаклады галим.
Материалны өлешчә яки тулысынча яңадан бастырганда, шулай ук цитаталар китергәндә КФУ матбугат хезмәтенә сылтама ясарга кирәк.
Авторы: Әминә Морат, КФУның мәгълүмати сәясәт департаменты, фото: Исламия Баянова