Психолог куркыныч шөгыльнең чын мотивларын психолог ачты.
Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ТР буенча Баш идарәсе мәгълүматлары буенча, Татарстанда елга башлары боздан арынган инде. Кече елгаларда боз китү апрель башында ук башлана. Әмма үз гомерләрен куркыныч астына куеп, һәвәскәр балыкчылар бозга керүләрен дәвам итә. Аларны моңа нәрсә этәрә – балык тотумы яки азартмы? Бу хакта Казан федераль университеты эксперты сөйләде.
Билгеле булганча, кышын балык беренче һәм соңгы боз вакытында, ягъни язга якынрак булганда яхшырак каба. Экстремал балыкчылар шушы календарь буенча эш итә.
КФУ Психология һәм мәгариф институтының клиник психология һәм шәхес психологиясе кафедрасы ассистенты Ринас Дәүләтшин фикеренчә, ир-атларны бу шөгыльдә балык тотудан бигрәк эчке халәте тота.
“Бертөрле хәрәкәтләр, калкавычка караш, су – болар барысы да үзеннән-үзе стресс дәрәҗәсен киметә. Нерв системасы тернәкләнүгә күчә. Сәгать – сәгать ярымнан соң кортизол төшә, хәтта чиртү булмаса да йөрәк ритмының үзгәрүчәнлеге тигезләнә – », – дип аңлатты ул.
Психолог сүзләренчә, кызыксыну көтелмәгән нәтиҗәгә дә бәйле.
“Әгәр чиртү гарантияләнгән булса, балык тоту тиз туйдырыр иде. Иң көчле дофамин балык инде бозда булганда түгел, ә калкавыч калтыранган һәм эләгәчәкме-юкмы икәне аңлашылмаган секундта бүленеп чыга. Баш мие шушы билгесезлекне ярата”, – диде Р.Дәүләтшин.
Ир-атларда балык тотуга тартылуны еш кына тумыштан килгән табучы инстинкты белән аңлаталар. Эксперт КФУ матбугат хезмәтенә сөйләгәнчә, үз-үзеңне тоту тәҗрибәдән һәм кешенең балачактан нәрсә сеңдерүеннән тора. Әмма ирешүгә – эшләргә, тотарга, нәтиҗә алырга омтылыш күп кенә ир-атларда чыннан да бар. Балык тоту моны тәэмин итә.
Р. Дәүләтшин эри торган бозга чыккан куркусыз балыкчыларның үз-үзләрен саклау инстинкты ташлап китүе турындагы киң таралган версияне шәрехләде:
“Кеше уйлый:” мин монда озак еллар йөрим, бозны тоям”. Янәшәдә башкалар тора, димәк, куркыныч түгел. Азартта игътибар югала, һәм ул аяк астында су барлыкка килүен яки боз чатнавын сизми дә кала”.
Элегрәк КФУда юнылган ит ашауның куркыныч булуы турында кисәткәннәр иде.
Материалны өлешчә яки тулысынча күчереп бастырганда, шулай ук цитаталар китергәндә КФУ матбугат хезмәтенә сылтама ясарга кирәк.
MAX тагы КФУ каналына кушылыгыз.
Автор: Алисә Гайнетдинова, КФУның мәгълүмати сәясәт департаменты, автор фотосы